Twój Serwis Wiedzy o Zdrowiu

Chcesz wiedzieć więcej o zdrowiu i o tym, jak o nie zadbać? Zajrzyj na PolandGuide. Tutaj znajdziesz interesujące Cię artykuły i sporą dawkę wiedzy zarówno o zdrowiu, jak i o kosmetykach czy pielęgnacji

Atopowe zapalenie skóry – przyczyny, objawy, leczenie

Atopowe zapalenie skóry – przyczyny, objawy, leczenie


Atopowe zapalenie skóry jest przewlekłą chorobą skóry rozpoznawaną  u 15% dzieci i  około 2% dorosłych. Przyczyny jej powstawania nie są do końca poznane. Pewne jest jednak jej podłoże genetyczne oraz nieprawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Za podłożem genetycznym choroby wskazuje aż 70% ryzyko występowania atopowego zapalenia skóry u bliźniąt jednojajowych przy 25% ryzyku wystąpienia choroby u bliźniąt dwujajowych. Wyliczono także, że ryzyko zachorowania na atopowe zapalenie skóry u dziecka obojga rodziców z atopią (atopowe zapalenie skóry, katar sienny, astma oskrzelowa) wynosi aż 70%. Choroba tylko jednego rodzica powoduje, że  ryzyko to wynosi nie więcej niż 30%.

Wspomniane wyżej nieprawidłowe działanie układu odpornościowego objawia się nadprodukcją przeciwciał klasy IgE, które kierowane są przeciw wszystkim cząsteczkom, które organizm uzna za niebezpieczne. U osób  chorych na atopowe zapalenie skóry cząsteczkami prowokującymi reakcję alergiczną są: substancje pokarmowe (białko krowie, wołowina, cielęcina, jaja, ryby, truskawki, orzechy, kakao), substancje wziewne (roztocza, kurz, pyłki traw), środki piorące i kosmetyki pielęgnacyjne oraz liczne drobnoustroje (grzyby, bakterie, wirusy).

Fazy choroby

Przebieg choroby jest zróżnicowany i bezpośrednio uzależniony od wieku pacjenta. Wyróżniamy 3 fazy choroby:

  • Faza pierwsza obejmuje dzieci do 2 roku życia. Pierwsze objawy chorobowe występują jednak nie wcześniej niż w 3 miesiącu życia dziecka. Choroba przeważnie objawia się rumieniem na policzkach i owłosionej skórze głowy.
  • Faza druga rozpoznawana jest między 2 a 12 rokiem życia gis.gov.pl. W tej fazie choroby zmiany mają inny charakter niż poprzednio. Zmiany najczęściej występują w zgięciach kończyn oraz na nadgarstkach i tułowiu.
  • Faza trzecia, ostatnia, dotyczy młodzieży i osób dorosłych. Zmiany mogą pojawić się na całym ciele i przybierać różny wygląd. U prawie 50% chorych w tej fazie choroby dołącza się dychawica oskrzelowa i/lub katar sienny.

Na każdym etapie choroby jedną z najczęściej zgłaszanych dolegliwości jest uporczywy świąd nasilający się w godzinach nocnych. Leczenie atopowego zapalenia skóry obejmuje wielokierunkową farmakoterapię i stałe nawilżanie i natłuszczanie suchej, zmienionej chorobowo skóry. W wielu przypadkach niezbędne jest również leczenie przeciwświądowe.

Atopowe zapalenie skóry – objawy

Atopowe zapalenie skóry jest schorzeniem o niejednolitym obrazie chorobowym. Podstawowymi obserwowanymi zmianami skórnymi sugerującymi występowanie atopowego zapalenia skóry są zmiany wypryskowe charakteryzujące się masywnymi zgrubieniami. Chora skóra wygląda, jakby była oglądana przez szkło powiększające. Opisywane zmiany najczęściej zlokalizowane są na twarzy, szyi oraz w naturalnych zgięciach kończyn – zgięciach łokciowych i kolanowych pl.wikipedia.org. Chorobowo zmienione są także przydatki skórne. Włosy z reguły są suche, matowe i łamliwe, a paznokcie wyglądają jakby były polakierowane bezbarwną emalią.

U ponad połowy chorych pierwsze objawy chorobowe występują zwykle między 3 a 6 miesiącem życia. Do 5 roku życia u większości chorych diagnozuje się chorobę. Przebieg choroby ma charakter przewlekły. Dolegliwości mają skłonność do nawrotów, przy czym zaostrzenia obserwowane są zwykle w okresie wiosennym i jesiennym. Odpowiednio, remisje z poprawą stanu klinicznego obserwuje się w okresie letnim.

woman showing psoriasis problem on her hands

Kryteria rozpoznawcze atopowego zapalenia skóry

Ze względu na różnorodność opisywanych dolegliwości specjaliści opracowali system kryteriów rozpoznawczych choroby, które zostały podzielone na dwie grupy większe i mniejsze.

Podstawowymi kryteriami większymi są:

  • nasilony świąd
  • umiejscowienie zmian w okolicy twarzy, szyi, zgięciach łokciowych i kolanowych
  • nawrotowy charakter choroby
  • atopia u chorego lub w najbliższej rodzinie.

Do kryteriów mniejszych zalicza się:

  • suchość skóry
  • skłonność do nawrotowych zakażeń skóry
  • nietolerancja wełny
  • nietolerancja niektórych pokarmów
  • rogowacenie przymieszkowe
  • początek objawów w dzieciństwie.

Spełnienie 3 spośród 4 głównych kryteriów pozwala rozpoznać atopowe zapalenie skóry. Objawy zaliczane do kryteriów mniejszych mają jedynie znaczenie uzupełniające pl.wikipedia.org.

Atopowe zapalenie skóry – leczenie

Spełnienie kryteriów rozpoznawczych atopowego zapalenia skóry jest wskazaniem do jak najszybszego rozpoczęcia leczenia. Podstawą leczenia chorego, niezależnie od wieku, jest regularne nawilżanie i natłuszczanie skóry. Najskuteczniejszymi preparatami na rynku okazały się maści cholesterolowe na bazie wazeliny, jak i sama wazelina. Odpowiednie są także kremy nawilżające zawierające oleje roślinne i przeciwutleniacze (m.in witamina A i E).

Równie istotne co samo nawilżanie jest, o ile to możliwe, wyeliminowanie czynników uczulających oraz wywołujących objawy skórne. Do głównych czynników prowokujących występowanie dolegliwości zalicza się alergeny wziewne i pokarmowe. Z tego względu z diety dziecka należy wyłączyć białka mleka krowiego, ryby, jaja, owoce cytrusowe, jagody, kakao i orzechy. Należy także wyeliminować czynniki drażniące znajdujące się w kolorowych mydłach i środkach piorących. Odzież i pościel dziecka należy prać w proszkach hipoalergicznych, przeznaczonych do skóry wrażliwej. Dziecko powinno spać w bawełnianej pościeli na materacu z gąbki. Zakazana jest poduszka z pierza i wełniana kołdra.

Oprócz profilaktyki w  leczeniu atopowego zapalenia skóry istotna jest efektywna farmakoterapia. Stosowane są tu leki o działaniu miejscowym i ogólnoustrojowym. W leczeniu miejscowym stosuje się kremy, pasty oraz zawiesiny z dodatkiem glikokortykosteroidów, które skutecznie hamują stan zapalny skóry. Leki te, choć skuteczne, powinny być stosowane wyjątkowo ostrożnie. Rozprowadzone w okolicy odbytu ulegają szybkiemu wchłonięciu i mogą wywołać liczne działania niepożądane.

Ze względu na intensywny świąd towarzyszący każdej postaci choroby lekarz zwykle przepisuje preparaty przeciwhistaminowe, względnie psychotropowe. Szczególnie dobre efekty obserwowane są u pacjentów przyjmujących hydroksyzynę. W bardziej nasilonych objawach chorobowych zalecane jest stosowanie tioridazyny.

W trakcie zaostrzenia choroby, zwykle stosowane są doustne glikokortykosteroidy, które ze względu na liczne działania niepożądane powinny być jak najszybciej zastąpione natłuszczającymi kremami pielęgnacyjnymi. Korzystne efekty przynosi także fotochemoterapia (PUVA – znana szerzej chorym leczącym się na łuszczycę), a także naświetlanie za pomocą krótszych lub dłuższych promieni nadfioletowych w dużych dawkach. W ciężkich przypadkach, gdy opisane metody leczenia są niewystarczające, należy rozważyć podanie cyklosporyny, silnego leku o działaniu immunosupresyjnym, który pomaga uzyskać znaczną poprawę stanu skóry, a nawet całkowite ustąpienie zmian.

Rate this post